Tại cuộc họp thông qua tờ trình đề án “Phát triển xã hội hoá hoạt động văn hóa đến năm 2010” ông Trần Minh Sanh, Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh: “Để thực hiện xã hội hoá hoạt động văn hóa thì cần phải khuyến khích tư nhân phát triển. Và có những chính sách hỗ trợ cho lĩnh vực mà họ đầu tư”. Mặc dù đề án vẫn chưa được thông qua nhưng nhiều đơn vị tư nhân đều mong đợi họ sẽ thoát ra khỏi cảnh “tự bơi”...

Từ tháng 4-2005, khi chủ trương xã hội hoá (XHH) được triển khai trên địa bàn tỉnh có các đơn vị tư nhân tham gia hoạt động nghệ thuật: Đoàn Xiếc mô tô bay, đoàn múa rối nước và đoàn cải lương Kim Thanh), rạp chiếu phim Cinebox Việt Phú và 80 cơ sở tư nhân phát hành báo chí, văn hóa phẩm. Điều đó cho thấy rằng, tư nhân đang bắt đầu quan tâm đến việc đầu tư kinh doanh lĩnh vực văn hóa.

Rạp Cinebox Việt Phú (TP. Vũng Tàu) được xây dựng vào cuối năm 2005 với số vốn đầu tư hơn 4 tỷ đồng là một “hiện tượng” được nhiều người quan tâm. Rạp gồm 2 phòng chiếu, có 377 ghế ngồi, được trang bị hệ thống âm thanh lập thể công nghệ Mỹ. Cinebox Việt Phú còn mở các quầy phục vụ thức ăn nhẹ, mua sắm, chụp ảnh. Cinebox Việt Phú ra đời đã chấm dứt tình trạng “một mình một chợ” trong kinh doanh phát hành phim đem lại cho người dân Vũng Tàu những bộ phim hay trong và ngoài nước.

Hệ thống nhà sách cũng phát triển mạnh. Nơi đây, không đơn thuần là nơi trưng bày sách và tạp chí như trước mà còn được thiết kế trở thành những địa điểm để người dân địa phương có thể đến chọn sách, mua sắm các mặt hàng văn hóa phẩm khác, hoặc cũng có thể tìm ở nhà sách một không gian vui chơi, giải trí lành mạnh và bổ ích… Trong số 137 đơn vị dịch vụ sách báo trong toàn tỉnh, hệ thống Nhà sách Lê Lai được xem là một trong những địa chỉ văn hóa tin cậy với hai nhà sách tại TP. Vũng Tàu và một nhà sách tại TX. Bà Rịa. Mỗi nhà sách trong hệ thống Nhà sách Lê Lai có đến 12.000 đầu sách các loại: Sách chính trị pháp luật, kinh tế, khoa học kỹ thuật, khoa học thường thức, sách giáo khoa, sách tham khảo… Anh Nguyễn Văn Hoà, Giám đốc Nhà sách Lê Lai, cho biết: “Chúng tôi cố gắng thiết kế mô hình kinh doanh để khách hàng nhất là giới trẻ, đến với nhà sách không chỉ để chọn mua sách còn có thể mua được những thứ cần thiết khác và hưởng thụ các dịch vụ vui chơi giải trí lành mạnh, bổ ích như tô tượng, làm tranh cát…”.

Ngoài nhà sách, rạp chiếu phim, nhiều đơn vị tư nhân cũng đã mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực khác như in ấn, xuất bản, mỹ thuật…

Kinh doanh văn hóa mang đặc thù riêng bởi nó không chỉ mang về lợi nhuận kinh tế mà còn mang lại lợi ích cho cộng đồng xã hội, góp phần nâng cao dân trí. Song nhiều doanh nghiệp tư nhân cũng tự nhận rằng: Từ trước đến nay, họ phải “tự bơi” bằng khả năng mình có để cạnh tranh với các doanh nghiệp của Nhà nước. Trong khi đó, kinh doanh văn hóa không phải là lĩnh vực dễ dàng. Chính vì lẽ đó, nhiều doanh nghiệp tư nhân thành lập nhưng không có kinh nghiệm cũng đành “buông tay”. Chủ một doanh nghiệp tư nhân khác cũng phàn nàn: “Tư nhân có vốn, có điều kiện đầu tư xây dựng nhưng kinh doanh về lĩnh vực văn hóa không phải dễ nếu không có kinh nghiệm, không được hỗ trợ về mặt chuyên môn thì cũng khó thành công…”. 3 đoàn nghệ thuật do tư nhân đầu tư với tổng kinh phí khoảng hơn 10 tỷ đồng nhưng vẫn không có “đất dụng võ” ngay tại địa phương mình nên phải đưa quân đi biểu diễn ở các tỉnh, thành khác. Ông Nguyễn Văn Bình, Trưởng đoàn Xiếc mô tô bay tỉnh, cho biết: “Đoàn được thành lập từ năm 1980 với số vốn đầu tư khoảng 100 triệu đồng và 12 nghệ sĩ biểu diễn. Hoạt động biểu diễn trong và ngoài tỉnh thì Đoàn phải tự xây dựng kế hoạch”.

Tự lo mặt bằng, tự huy động nguồn vốn, thậm chí “hơi bị thiệt” vì giá điện, nước, thuế… đều cao hơn so với các doanh nghiệp Nhà nước. Anh Nguyễn Văn Hoà, nói thêm: “Khi đề án phát triển XHH hoạt động văn hóa được triển khai, các doanh nghiệp tư nhân được hỗ trợ về lãi suất ngân hàng cho tư nhân vay vốn khi họ đầu tư vào hoạt động XHH được hỗ trợ về đào tạo nghiệp vụ cho những người làm văn hóa ở các doanh nghiệp tư nhân… thì đề án này mới phát huy hiệu quả. Lúc đó, có lẽ, những đoàn nghệ thuật tư nhân của tỉnh sẽ kéo về “sân nhà” nhiều hơn”.

Hải Đăng - Báo BRVT - 20-09-2007